Сигурно барем еднаш сте помислиле: „Како може да го зборува тоа, а самиот да постапува сосема спротивно?“ Лицемерието е појава со која се среќаваме во семејството, на работа, меѓу пријателите, па дури и кај самите себе. Иако често го поврзуваме со неискреност, психологијата покажува дека причините не се секогаш толку едноставни.
Зошто се појавува лицемерието?
Од аспект на социјалната психологија, луѓето сакаат да остават добар впечаток и да бидат прифатени од околината. Затоа понекогаш ги истакнуваат своите вредности и убедувања, иако не секогаш успеваат да живеат според нив. Покрај тоа, сите сме изложени на различни притисоци – од семејството, работното место, пријателите и општеството. Во такви ситуации може да кажеме што мислиме дека е „правилно“, а потоа да постапиме поинаку кога ќе се соочиме со реалноста.
Секојдневни примери
Замислете личност која постојано зборува за важноста на здравата исхрана, но секојдневно јаде брза храна. Или родител кој бара од детето да не поминува многу време пред екран, додека самиот постојано е со телефонот во рака.
Често гледаме и луѓе кои ги осудуваат озборувањата, а само неколку минути подоцна се вклучуваат во разговор исполнет со критики за други.
Овие примери не мора да значат дека луѓето се лоши. Тие покажуваат колку е тешко секогаш да бидеме доследни на сопствените принципи.
Зошто полесно го забележуваме лицемерието кај другите?
Социјалната психологија покажува дека сме многу подобри во забележувањето на туѓите противречности отколку на сопствените. Кога некој друг ќе направи грешка, лесно ја забележуваме. Но кога ние постапуваме недоследно, често си наоѓаме оправдувања: „Немав избор“, „Бев под стрес“ или „Ова беше исклучок“.
Ова не значи дека намерно се залажуваме, туку дека нашиот ум се обидува да ја зачува позитивната слика што ја имаме за себе.
Како да се справиме со лицемерието?
Првиот чекор е искреноста кон себе. Корисно е повремено да се запрашаме: Дали моите постапки се во согласност со моите зборови, дали од другите очекувам нешто што и самиот не го правам, дали сум подготвен да признаам кога сум погрешил?
Исто така, важно е да покажеме повеќе разбирање кон другите. Наместо веднаш да осудуваме, вреди да се запрашаме што можеби стои зад нивното однесување – страв од осуда, желба да бидат прифатени или едноставно човечка слабост.
За крај
Никој не е совршено доследен. Сите понекогаш кажуваме нешто што подоцна не успеваме целосно да го исполниме. Она што прави разлика не е дали некогаш сме биле недоследни, туку дали сме подготвени да го препознаеме тоа, да преземеме одговорност и да се трудиме нашите дела сè повеќе да ги следат нашите зборови.
Довербата се гради токму така – не со совршенство, туку со искреност, самосвесност и постојана желба за личен развој.
