ФТ Митко Василев, физиотерапефт, специјалист кинезитерапија и мануална терапија, од ординацијата “Кинет мед“ ве информира за дијагностика и терапија за разни заболувања и третмани за нив. Низ овие разговори ќе добиваме и стручни информации, а за истите постои голема заинтересираност. Овој пат ФТ Митко Василев ќе ве информира за улогата на физикалната терапија во третманот на остеопороза , за што вели:
-Остеопорозата е хронична болест која се карактеризира со губење на коскената маса и намалена густина на коските, што резултира со зголемен ризик од фрактури. Исто така се нарекува и „тивка епидемија“ бидејќи не предизвикува симптоми сè додека не се случи фрактура.
Секој може да добие остеопороза, а ризикот од болеста се зголемува со возраста.
Исто така е познато дека постои поголем ризик од болеста ако постои семејна историја на болеста. Затоа, важно е навремено да се дијагностицира болеста, таканаречен „скрининг“ за остеопороза.
Редовна дензитометриска анализа се препорачува кај жени на возраст од 65 години и постари, на секои две години, како и кај жени во постменопауза кои имаат фактори на ризик како што се лоша исхрана, ниска физичка активност, пушење и прекумерна консумација на кафе и алкохол.
Коските постојано се подложени на процеси на распаѓање и формирање. Во нормална состојба, овие два процеса се во рамнотежа. Остеобластите (
Дијагностика на остеопороза
Дензитометријата се користи за дијагностицирање на остеопороза . Дензитометријата може да се направи со:
-жени над 65 години
-жени помеѓу менопаузата и 65-годишна возраст кои имаат фактори на ризик, вклучувајќи семејна историја на остеопороза, низок индекс на телесна маса , пушење и употреба на лекови со висок ризик од намалување на густината на коските (на пр., глукокортикоиди)
-пациенти (мажи и жени) од која било возраст кои имале остеопоротични фрактури.
-пациенти со намалена густина на коските, опишани со дијагностички методи на снимање или случајно пронајдени асимптоматски компресивни фрактури на ‘рбетот докажани со снимање
-пациенти со ризик од секундарна остеопороза.
Остеопорозата се карактеризира со два основни елементи, болка и намален функционален капацитет , и затоа користиме и аналгетски модалитети на физикална терапија во комбинација со вежбање. Добар аналгетски ефект, т.е. намалување на болката, особено на локално ниво, се постигнува со примена на бројни форми на физикална терапија. Жените се повеќе засегнати од мажите и најчесто во периодот на Менопауза се појавува најчесто оваа состојба.
Третманот за остеопороза вклучува лекови, здрава исхрана и начин на живот, како и физикална терапија. Физикалната терапија е од суштинско значење за следните групи на луѓе: луѓе со дијагностицирана остеопороза, луѓе кои доживеале фрактура поради остеопороза, постари лица со семејна историја на остеопороза и луѓе кои имаат други здравствени состојби кои влијаат на здравјето на коските.
Најкорисната и најчесто користена форма на локална аналгезија е криотерапијата, кога масажата со мраз или ладните облоги постигнуваат добар и брз антиинфламаторен и аналгетски ефект над кој било оштетен сегмент од ‘рбетот. Ова е најчестата форма на термотерапија што се користи во акутни состојби, што значително придонесува за аналгезија и зголемена функција. Болката е редок симптом што се однесува на оваа болест имено Остеопорозата е позната како тивок убиец на коските.
Вежбите како основна алатка во борба со остеопорозата. Специјални вежби за остеопороза кинезиотерапија.
Изборот на вежбање ( кинезитерапија ) како дел од физикалната терапија зависи од неколку фактори, како што се видот на повредата и општата здравствена состојба на поединецот, постоечките придружни болести (коморбидитети), нивото на активност на поединецот во секојдневните животни активности и на работа, како и личните цели на поединецот. Целта на физичката активност е да се започне рано со процедури што ќе овозможат зачувување или зголемување на коскената маса.
Целниот тренинг со отпор е вежба за зајакнување која е попосакувана во однос на вежбите за издржливост. Прогресивниот тренинг со отпор ја зголемува вкупната густина на коските во појсниот ‘рбет, бутната коска и вратот на фемурот, како и во третираната област, а ова зголемување е во корелација со фреквенцијата на изведување (3 пати неделно, два сета вежби со 6-8 повторувања при 70-80% од максималното повторување) и мускулните групи кои се најмногу оптоварени во системот на вежби.
Аеробните вежби како што се одењето и трчањето ја зголемуваат кардиоваскуларната кондиција, но кај остеопорозата тие имаат само минимален ефект врз коската. Сепак, ваквите вежби секогаш се вовед како загревање пред оптоварување. Вежбите за агилност и рамнотежа -баланс вежби се меѓу најважните вежби во кинезитерапевтскиот третман на остеопорозата. Агилноста подразбира брзо, активно, безбедно движење, а рамнотежата подразбира стабилност на телото во просторот.Вежбите за спретност се активности кои бараат динамичка стабилност (танцување, игри со топка, трчање со пречки), а вежбите за рамнотежа се за одржување на стабилноста на телото (платформа за рамнотежа, топка за кинезитерапија , стоење на 1 или 2 нозе). Вежбите за спретност и рамнотежа се меѓу најважните вежби во кинезитерапевтскиот третман на остеопороза.
Вежбањето треба да се прави редовно и целно за да се спречи и лекува остеопорозата.
На возрасните до 64 години им се препорачува да прават најмалку 2,5 до 5 часа аеробна физичка активност со умерен интензитет (на отворено) неделно или 1,5 до 3 часа поинтензивно вежбање. Лицата над 65 години можат да се стремат кон истата цел или да им дадат приоритет на активностите што помагаат во подобрувањето на рамнотежата и силата 2 пати неделно. Вежби во група се секогаш препорачувани со цел континуитет и навика кај воздрасните. Заедно со терапевтските вежби, одењето е најважната активност . Одењето за остеопороза е важно и се покажа дека е корисно за зголемување на густината на коските кај луѓето со остеопороза.Важно е да бидете што е можно поактивни, па затоа активности како јога и таи чи се добредојдени , но треба да се биде претпазлив. Сите вежби што вклучуваат флексија или свиткување на торзото се строго забранети (контраиндицирани) , особено кај луѓе со ризик од фрактури на компресија на пршлените.
Компресивните фрактури на пршлените се меѓу најчестите кај луѓето со остеопороза и вежбањето е важно во закрепнувањето, но треба да биде умерено и правилно дозирано (вежби за остеопороза на ‘рбетот).
Превенција од остеопороза
Остеопорозата може да се спречи во детството , адолесценцијата и раната зрелост со градење квалитетни коски, соодветна густина и маса на коските. Ова се постигнува главно преку правилна исхрана со доволен внес на калциум и витамин “Д“ и секако редовно вежбање. Потребно е да се избегнуваат лоши навики кои придонесуваат за намалување на коскената маса, како што се пушењето, прекумерната консумација на алкохол и нездравата исхрана.
Не можеме да влијаеме и немаме контрола врз нашата генетика и наследување, но можеме да одржиме добра функционалност на телото, правилно држење на телото и да бидеме физички активни со цел да ја спречиме остеопорозата и нејзините последици.
