ФТ Митко Василев, физиотерапефт, специјалист кинезитерапија и мануална терапија, од ординацијата “Кинет мед“ ве информира за дијагностика и терапија за разни заболувања и третмани за нив. Низ овие разговори ќе добиваме и стручни информации, а за истите постои голема заинтересираност. Овој пат ФТ Митко Василев ќе ве информира за КОКСАРТРОЗА -артроза на колкот: препораки од лекари и што велат истражувањата, за што вели:
Колкот е еден од најголемите и најстабилните зглобови во телото. Тоа е централниот зглоб што го поврзува трупот со долните екстремитети. Според неговите морфолошки карактеристики, тој е подвижен во сите правци, и иако е многу подвижен, неговата подвижност при одење е релативно едноставна. Коксартрозата е прилично честа болест, дијагностицирана главно кај пациенти во средната возраст и постари лица, како дегенеративно-дистрофична патологија на зглобот на колкот. Најчеста причина за заболување на зглобовите е уништувањето на зглобната ‘рскавица, кое може да се развие во артритис на колкот или остеоартритис на колкот.
Во случај на остеоартритис на колкот, зглобот ја губи својата позиција сè повеќе и повеќе, се формираат коскени наслаги по должината на рабовите, а честичките од абразија предизвикуваат повторена болка. Губењето на ‘рскавицата резултира со зголемена вкочанетост на зглобовите. Во исто време, се јавува болка, првично поврзана со движење по периоди на неактивност и стрес. Подоцна, болката се јавува и во текот на ноќта и во мирување, што доведува до зголемено ограничување на опсегот на одење и, конечно, до намалување на квалитетот на животот.Во случај на остеоартритис на колкот, зглобот ја губи својата позиција сè повеќе и повеќе, се формираат коскени наслаги по должината на рабовите, а честичките од абразија предизвикуваат повторена болка. Губењето на ‘рскавицата резултира со зголемена вкочанетост на зглобовите. Во исто време, се јавува болка, првично поврзана со движење по периоди на неактивност и стрес.
Пациентите се жалат на болка во препоните првенствено при одење. Болката обично е придружена со ограничена подвижност во зглобот на колкот. Често се јавува спазам на околните мускули, што може да биде придружено со болка дури и во мирување. Поради ограничената подвижност и болката, одењето станува неправилно, може да се појави сколиоза, како и болка во лумбалниот ‘рбет или колената поради нарушен модел на одење и нарушена статика, по принцип на “Домино ефек ” сложноста на оваа болест е сериозна и инвалидитетот доколу не се отрие и не се третира е голема.
Остеоартритисот на колкот, познат во медицинската терминологија како коксартроза, е ослабувачка состојба на зглобовите на колкот што ги засега милиони луѓе ширум светот.Коксартрозата може да биде извор на дополнитени смптоми и проблеми на отанатата целина од локомотрниот апартат.
Што е коксартроза?
Остеоартритисот на колкот, категоризиран како коксартроза, е хронично дегенеративно заболување на зглобовите кое првенствено го таргетира зглобот на колкот.За разлика од формите на автоимун артритис, како што е ревматоидниот артритис, остеоартритисот се карактеризира со постепено влошување на заштитната ‘рскавица што ги покрива краевите на коските на зглобот на колкот.Оваа ерозија на ‘рскавицата доведува до болка, ограничен опсег на движење и нарушена функционалност во колковите.Станува збор за болест со бавна прогресија и долг тек. Подмолното појавување и прогресија, обележани со варијабилни периоди на стагнација што траат со месеци или дури со години, го отежнуваат дијагностицирањето и одредувањето на времето на појавување на болеста.
Симптоми на коксартроза
Болката во колкот што се влошува со текот на времето е најчестиот и главен симптом на коксартроза. Болката е концентрирана во препоните и се шири по должината на бутот, понекогаш предизвикувајќи болка во коленото. Тоа е механичка болка, што значи дека се јавува при физички напор и достигнува највисок интензитет на крајот од денот. Наутро, колкот се чувствува вкочанет кога лицето ќе се разбуди. Одењето станува сè поболно, а во најтешките случаи, потребни се патерици. Дури и кревањето лесни предмети, облекувањето чорапи, влегувањето во автомобил и качувањето по скали може да предизвикаат болка во колкот. Сепак, коксартрозата се манифестира со голем број симптоми, кои може да се интензивираат како што напредува состојбата.
Типичните симптоми вклучуваат:
-Болка во колкот: Постојана непријатност во зглобот на колкот, која често се влошува за време на активност и се смирува по одмор.
-Вкочанетост: Намален опсег на движење во колкот, што го попречува движењето и секојдневните активности.
-Ограничена подвижност: Одењето, качувањето по скали или станувањето од седечка положба се тешки.
-Чувство на кликање или шкрипење: звучни звуци може да ги придружуваат движењата на зглобот на колкот кај некои пациенти.
-Мускулна слабост: Мускулите околу колкот можат да ослабнат поради недостаток на употреба и болка.
-Куцање: Може да се развие забележлива куцање како резултат на болка и намалена функција на колкот.
Причини за коксартроза
Откривањето на основните причини за остеоартритис на колкот е клучно за ефикасно лекување и превенција.Бројни фактори придонесуваат за развој на коксартроза:
-Возраст: Ризикот од коксартроза се зголемува со возраста, бидејќи кумулативното абење на зглобот на крајот доведува до деградација на ‘рскавицата.
-Генетика: Одредени лица може да имаат генетска предиспозиција за остеоартритис, со наследени особини кои влијаат на структурата и функцијата на зглобот.
-Дебелина: Прекумерната телесна тежина врши дополнителен товар врз зглобовите на колкот, забрзувајќи ја дегенерацијата на ‘рскавицата.
-Повреди на зглобовите: Претходни повреди на колкот, фрактури или дислокации можат да ја зголемат веројатноста за развој на остеоартритис во иднина.
-Прекумерна употреба на зглобовите: Повторувачките активности со висок интензитет или занимања што бараат прекумерна употреба на зглобот на колкот можат да придонесат за дегенерација на зглобовите.
Ризични групи
Иако коксартрозата може да се појави кај лица од сите возрасти и потекла, одредени демографски групи се предиспонирани за развој на оваа состојба:
-Постари возрасни: Како што беше претходно наведено, стареењето е значаен фактор на ризик за остеоартритис на колкот.
-Жените, особено жените во постменопауза, имаат поголема веројатност да развијат остеоартритис на колкот.
-Семејна историја: Семејната историја на остеоартритис може да го зголеми ризикот од развој на оваа состојба.
-Спортисти и физички работници: Луѓето кои спортуваат или работат занимања што го изложуваат зглобот на колкот на постојан стрес се соочуваат со зголемен ризик.
-Дебелина: Прекумерната телесна тежина е значаен фактор на ризик за коксартроза.
Фаза коксартроза
Остеоартритисот на колкот обично напредува низ различни фази на сериозност на оштетувањето.Нијансираното разбирање на овие фази им помага на здравствените работници да ги прилагодат стратегиите за лекување на индивидуалните пациенти.
Блага коксартроза
-Минимална болка и вкочанетост на зглобовите
-Ограничена загуба на ‘рскавица
Помалку прекини во секојдневните активности
Умерена коксартроза
-Зголемена болка и вкочанетост во зглобовите, особено по физичка активност
-Видливо оштетување на ‘рскавицата на скенирањето
-Благи до умерени ограничувања во дневните функции
Тешка коксартроза
-Постојана и силна болка и вкочанетост во зглобовите
-Обемно оштетување на ‘рскавицата
-Значителни ограничувања во мобилноста и секојдневните активности на индивидот.
Бројни фактори придонесуваат за развој на коксартроза:
-Возраст: Ризикот од коксартроза се зголемува со возраста, бидејќи кумулативното абење на зглобот на крајот доведува до деградација на ‘рскавицата.
-Генетика: Одредени лица може да имаат генетска предиспозиција за остеоартритис, со наследени особини кои влијаат на структурата и функцијата на зглобот.
-Дебелина: Прекумерната телесна тежина врши дополнителен товар врз зглобовите на колкот, забрзувајќи ја дегенерацијата на ‘рскавицата.
-Повреди на зглобовите: Претходни повреди на колкот, фрактури или дислокации можат да ја зголемат веројатноста за развој на остеоартритис во иднина.
-Прекумерна употреба на зглобовите: Повторувачките активности со висок интензитет или занимања што бараат прекумерна употреба на зглобот на колкот можат да придонесат за дегенерација на зглобовите.
Фаза коксартроза
Остеоартритисот на колкот обично напредува низ различни фази на сериозност на оштетувањето.
Дијагностички
Дијагнозата на коксартроза бара сеопфатна евалуација од страна на здравствен работник. Дијагностичкиот процес обично ги вклучува следните чекори:
-Медицинска историја: Лекарот собира информации за симптомите на пациентот, медицинската историја и потенцијалните фактори на ризик.
-Физички преглед: Физичката проценка го проценува опсегот на движење на колкот, нивото на болка и сите индикации за деформитет.
-Слики: Рентген, МРИ или КТ скенирања може да се користат за визуелизација на зглобот на колкот, проценка на губењето на ‘рскавицата и исклучување на алтернативни состојби.
Третман на коксартроза
Третманот за остеоартритис на колкот има за цел да ја ублажи болката, да ја подобри функцијата на зглобовите и да го подобри целокупниот квалитет на живот. Ве молиме имајте предвид дека ниту еден од горенаведените третмани не треба да се обидувате сами, туку само во консултација со лекар и под надзор на медицински професионалец.
Нехируршки третман
Промени во животниот стил: Контролата на телесната тежина и физичките вежби со умерен интензитет можат да го намалат оптоварувањето на зглобот на колкот. Кога се работи за почетна фаза и дегенеративни проме со благ степен се може да се примени следно:
Физикална терапија
-Физиотерапевтите можат да препорачаат прилагодени режими на вежбање-кинезитерапиа и рутини на истегнување за да ја зголемат флексибилноста и силата на зглобот на колкот. Како физикалните агенси се користат:
-Термотерапија – инфрацрвени ламби или топлина во сучаи каде нема воспалителен процес.
-ТЕКАР
-Магнетотерапија
-Електротерапија – галванска струја, TENS,
-Хидротерапија и хидрокинезитерапија.
-Главна улога во рехабилитацијата имаат методи за мобилизирање и намалување на спазамот и зголемување на обемот на движење како Маитлант концепт и активна кинезитерапија- вежби кој се применуваат за остеоартрози
-Вежби за зголемување на силата на мускулите – првенствено на глутеалните мускули, подобрување на циркулацијата, намалување на болката.
-Конечно и трајно решение е Хируршка интервенција – вградување на вештачки колк во фаза каде има целосно ограничување на подвижноста и постојана болка ,потешкотии со одењето. За да биде закрепнувањето подобро, пожелно е да се направи предоперативна кинезитерапевтска подготовка, а постоперативно да се применат соодветни рехабилитациски процедури, кои треба индивидуално да се прилагодат на секој пациент.
