
Дали некогаш сте имале личност во вашиот живот која ви се насмевнува, ве поддржува, но истовремено чувствувате дека се натпреварува со вас, ви завидува или не се радува искрено на вашите успеси?
Во психологијата, ваквиот однос е познат како „френеми“ (frenemy) – комбинација од англиските зборови friend (пријател) и enemy (непријател).
Френеми е личност која формално се претставува како пријател, но во одредени ситуации се однесува како ривал, па дури и како некој што ја поткопува нашата самодоверба. Овој однос може да биде особено збунувачки затоа што не е целосно негативен. Понекогаш постои искрена блискост, заеднички спомени и моменти на поддршка, но паралелно со нив се појавуваат завист, прикриено натпреварување, пасивна агресија или потреба за споредување.
Како да препознаеме френеми однос?
Постојат неколку знаци на кои вреди да обрнеме внимание:
-Твојот успех предизвикува непријатност. Кога ќе постигнете нешто значајно, наместо искрена радост добивате минимизирање на вашиот успех, саркастичен коментар или брзо пренасочување на разговорот кон друга тема.
-Поддршката е проследена со критика. Личноста ви дава совет, но на начин што ве прави да се чувствувате неспособни, несигурни или помалку вредни.
-Постојано постои споредување. Вашите достигнувања, изглед, работа или лични односи се претвораат во натпревар во кој секогаш некој мора да биде подобар.
-По средбата се чувствувате исцрпено. Наместо чувство на блискост и сигурност, останувате со сомнеж во себе, вина или потреба постојано да ги преиспитувате сопствените постапки.
Важно е да се нагласи дека една непријатна реакција или еден конфликт не значат дека некој е френеми. Секој човек понекогаш може да почувствува завист, несигурност или разочарување. Она што е значајно е дали станува збор за повторлив образец на однесување што ја нарушува довербата и квалитетот на односот.
Зошто се создаваат вакви односи?
Зад однесувањето на френеми може да стојат ниска самодоверба, страв од неуспех, потреба за потврда, чувство на конкуренција или тешкотии во искреното изразување на сопствените емоции. Понекогаш човекот навистина сака да биде близок со нас, но истовремено тешко поднесува кога ние напредуваме.
Сепак, разбирањето на причините не значи оправдување на повредувачкото однесување. Можеме да имаме емпатија за нечии несигурности, а истовремено да одлучиме дека не сакаме тие да влијаат врз нашата емоционална благосостојба.
Како да се заштитиме?
Набљудувајте го однесувањето, а не само зборовите. Пријателството не се препознава само по убавите зборови, туку и по начинот на кој некој се однесува кога сте ранливи, кога грешите и кога постигнувате успех.
Поставете јасни граници. Ако некој постојано се шегува на ваша сметка, ги омаловажува вашите успеси или ги споделува вашите тајни, имате право да кажете дека таквото однесување ви пречи.
Проценете дали односот ви носи повеќе добро или повеќе штета. Ако по повеќе обиди ништо не се менува, сосема е во ред да создадете дистанца и да посветите повеќе време на односите во кои има меѓусебно почитување и искрена поддршка.
На крајот, запомнете…
Вистинското пријателство не подразбира отсуство на несогласувања, туку присуство на доверба, искреност, почитување и способност за заедничко радување на успесите.
Не секој што ви се насмевнува е вистински пријател, но не треба ниту секое несогласување да го доживувате како непријателство. Учете да ги препознавате обрасците, да ги слушате сопствените чувства и да градите односи во кои можете да бидете свои без страв од прикриено натпреварување.
Вашиот успех не треба да биде закана за луѓето што ве сакаат. Во здравото пријателство има простор за двајцата да растете, да се развивате и искрено да си посакувате добро.






